To να βιώνουμε άγχος περιστασιακά αποτελεί φυσιολογικό κομμάτι της ζωής. Ωστόσο, τα άτομα με αγχώδεις διαταραχές συχνά υποφέρουν από έντονη, υπερβολική και επίμονη ανησυχία και φόβο για καθημερινές καταστάσεις. Οι αγχώδεις διαταραχές αποτελούν τις ψυχικές διαταραχές με το μεγαλύτερο ποσοστό επιπολασμού, ενώ το 1/3 του γενικού πληθυσμού εμφανίζουν μία αγχώδη διαταραχή κατά τη διάρκειας της ζωής τους.
Οι αγχώδεις διαταραχές περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων:
- την ειδική φοβία
Μια φοβία είναι όταν κάτι σας προκαλεί φόβο ή άγχος, τόσο σημαντικό που διαταράσσει συνεχώς και συντριπτικά τη ζωή σας. Υπάρχουν εκατοντάδες διαφορετικοί τύποι φοβιών, όπως εμετοφοβία, φοβία για ζώα, για ύψη, για το σκοτάδι κ.α. Μόνο μία φοβία, η αγοραφοβία, είναι μια ξεχωριστή διάγνωση. - την κοινωνική αγχώδη διαταραχή
Αυτή η διαταραχή (παλαιότερα γνωστή ως κοινωνική φοβία) συμβαίνει όταν βιώνετε έντονο και συνεχή φόβο μήπως σας κρίνουν αρνητικά ή/και σας παρακολουθούν άλλοι. Οδηγεί σε αποφυγές κοινωνικών καταστάσεων και κοινωνικών αλληλεπιδράσεων. - τη διαταραχή πανικού
Αυτή η διαταραχή περιλαμβάνει πολλαπλές απροσδόκητες προσβολές (κρίσεις) πανικού.Ένα κύριο χαρακτηριστικό είναι ότι οι προσβολές πανικού συνήθως συμβαίνουν χωρίς προειδοποίηση και δεν οφείλονται σε κάποια άλλη ψυχική ή σωματική πάθηση. Μερικά άτομα με διαταραχή πανικού έχουν επίσης αγοραφοβία. - τη διαταραχή αγοραφοβίας
Η διαταραχή αυτή προκαλεί έντονο φόβο στα άτομα ότι θα εγκλωβιστούν ή δεν θα μπορέσουν να ξεφύγουν ή να ζητήσουν βοήθεια. Τα άτομα με αγοραφοβία συχνά αποφεύγουν νέα μέρη και άγνωστες καταστάσεις, όπως μεγάλους, ανοιχτούς χώρους ή κλειστούς χώρους, πλήθη και μέρη εκτός των σπιτιών τους. - τη γενικευμένη αγχώδη διαταραχή
Η διαταραχή αυτή προκαλεί συνεχή φόβο, ανησυχία και ένα διαρκές αίσθημα καταπόνησης. Χαρακτηρίζεται από υπερβολική, συχνή και μη ρεαλιστική ανησυχία για καθημερινά πράγματα, όπως οι επαγγελματικές ευθύνες, η υγεία ή οι δουλειές του σπιτιού.
Οι παραπάνω διαταραχές συσχετίζονται με σημαντικά επίπεδα έκπτωσης της λειτουργικότητας σε ακαδημαϊκούς, κοινωνικούς και εργασιακούς τομείς και μειωμένη ποιότητα ζωής των ατόμων.
Συχνά συμπτώματα άγχους περιλαμβάνουν:
- Αίσθημα νευρικότητας, ανησυχίας ή έντασης.
- Αίσθημα επικείμενου κινδύνου, πανικού ή καταστροφής.
- Αυξημένο καρδιακό ρυθμό.
- Γρήγορη αναπνοή (υπεραερισμός).
- Εφίδρωση.
- Τρέμουλο.
- Αίσθημα αδυναμίας ή κόπωσης.
- Δυσκολία συγκέντρωσης ή σκέψης για οτιδήποτε άλλο εκτός από την τρέχουσα ανησυχία.
- Δυσκολία στον ύπνο.
- Στομαχικές διαταραχές ή άλλα προβλήματα πέψης.
- Δυσκολία στον έλεγχο της ανησυχίας.
- Αποφυγή καταστάσεων που προκαλούν άγχος.
Πότε να επισκεφθείτε ειδικό;
Εάν νιώθετε ότι ανησυχείτε υπερβολικά και αυτό επηρεάζει την εργασία, τις σχέσεις σας ή άλλα μέρη της ζωής σας, και δεν μπορείτε να ελέγξετε το φόβο και την ανησυχία σας, τότε είναι σημαντικό να αναζητήσετε τη βοήθεια ενός ειδικού ψυχικής υγείας.
Βιβλιογραφία
American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. 5th ed. 2013.
Bandelow B, Michaelis S. Epidemiology of anxiety disorders in the 21st century. Dialogues Clin Neurosci. 2015 Sep;17(3):327-35.
Javaid SF, Hashim IJ, Hashim M, Stip E, Samad MA, Al Ahbabi A. Epidemiology of anxiety disorders: global burden and sociodemographic associations. Middle East Curr Psychiatry. 2023; 30: 44.
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/anxiety/symptoms-causes/syc-20350961